Şöminede Hangi Odun Yakılır? Meşe, Gürgen ve Kayın Karşılaştırması
Şöminede ateşin ne kadar süre yanacağı, ne kadar ısı vereceği ve camın ne kadar çabuk kararacağı büyük ölçüde yaktığınız oduna bağlıdır. Odun alırken "hangisi olursa" demek yerine türüne dikkat etmek, hem ısınmanızı hem de bacanızın sağlığını doğrudan etkiler.
Sert odun ve yumuşak odun
Odunlar kabaca ikiye ayrılır:
- Sert odunlar (meşe, gürgen, kayın, dişbudak gibi yaprak döken ağaçlar): Yoğundur, yavaş ve uzun yanar, kaliteli kor bırakır.
- Yumuşak odunlar (çam, köknar, ladin gibi iğne yapraklılar): Hafiftir, hızlı tutuşur ve çabuk biter. Reçine içerdikleri için daha fazla is ve katran bırakırlar.
Şömine ve sobada ana yakıt olarak sert odun tercih edilmelidir. Yumuşak odunlar ise az miktarda ve sadece ateşi başlatmak için kullanılabilir.
Meşe
Isı değeri en yüksek odunlardan biridir. Yavaş yanar, uzun süre dayanan bir kor yatağı bırakır. Bu yüzden uzun kış akşamları ve soba için idealdir.
Dikkat: Meşe çok yoğun olduğu için geç kurur. İyi kurumamış meşe zor tutuşur ve çok duman yapar. Meşe alıyorsanız en az bir, tercihen iki yıl kurumuş olmasına dikkat edin.
Gürgen
Meşeye yakın bir ısı verir, düzenli ve sakin yanar. Az kıvılcım attığı için açık şöminelerde de rahat kullanılır. Türkiye'de kolay bulunan ve fiyat-performans açısından en dengeli odunlardan biridir.
Kayın
Kolay tutuşur, parlak ve güzel bir alevle yanar. Meşeden biraz daha hızlı biter ama iyi kurumuş kayın çok temiz bir yanma sağlar. Tutuşturma ile uzun yanma arasında iyi bir orta yoldur.
Dişbudak
Diğer sert odunlara göre daha düşük nemle kesildiği için daha çabuk kullanıma hazır hâle gelir. Dengeli yanar ve iyi ısı verir. Bulabiliyorsanız şömine için çok iyi bir seçenektir.
Meyve ağaçları
Elma, kiraz, armut gibi meyve ağaçlarının odunu güzel bir koku bırakır ve iyi yanar. Genellikle budama artığı olarak küçük miktarlarda bulunur. Ateşe koku katmak için ana odunun yanında kullanılabilir.
Kaçınmanız gerekenler
- Çam ve diğer reçineli odunlar: Ana yakıt olarak kullanıldığında bacada hızla katran biriktirir, kıvılcım atar.
- Yaş odun: Türü ne olursa olsun, yeni kesilmiş odun verdiği ısının önemli bir kısmını içindeki suyu buharlaştırmaya harcar.
- Boyalı, cilalı, emprenyeli tahta ve sunta: Yandığında zararlı gazlar çıkarır.
- Kasa, palet ve inşaat artıkları: Çivi, tutkal ve kimyasal içerebilir.
Karşılaştırma
- En uzun yanma: Meşe
- En dengeli seçenek: Gürgen
- En kolay tutuşan sert odun: Kayın
- En çabuk kullanıma hazır olan: Dişbudak
- Koku için: Meyve ağaçları
Tür kadar önemli olan şey: Nem
En iyi meşe bile nemliyse kötü yanar. Genel kabul gören ölçü, yakılacak odunun nem oranının yüzde 20'nin altında olmasıdır. Kuru odunun kabuğu kolay ayrılır, uçlarında çatlaklar oluşur ve iki odunu birbirine vurduğunuzda çınlayan bir ses çıkar.
Odunu nasıl kurutup saklayacağınızı bir sonraki yazımızda anlatacağız.
Şömine türüne göre küçük farklar
- Açık şöminede kıvılcım atmayan odunları, örneğin gürgen ve kayını tercih edin.
- Kapaklı şömine ve sobalarda meşe gibi uzun yanan odunlar, hava ayarıyla birlikte saatlerce sabit ısı sağlar.
- Kuzine sobalarda pişirme sırasında sıcaklığı hızlı ayarlamak için ince yarılmış odunlar işinizi kolaylaştırır.
Odunun yanı sıra bacanın durumu da iyi bir ateş için belirleyicidir. Baca temizliği yazımızı da okumanızı öneririz.